فهرست
تازه‌های دیوار من
برای مشاهده آخرین مطالب دیوار خود، باید وارد سامانه شوید.

Loading

بررسی یا مطالعه تطبیقی یا مقایسه‌ای هم بعنوان یکی از روش‌های تحقیق اصلی و هم بعنوان بخش مهمی از سایر روش‌های تحقیق در بسیاری از علوم به‌ ویژه علوم اجتماعی که در آن فرهنگها، کشورها، جوامع، نظریه‌ها، برنامه‌ها و... از جنبه‌های گوناگون و با هدف دستیابی به نتایج خاص درخصوص یک یا هردو موضوع، مورد بررسی قرار می‌گیرند، کاربرد دارد. این روش تحقیق از دیرباز مورد استفاده بسیاری از دانشمندان و فلاسفه بوده است، لکن پس از جنگ جهانی دوم و افزایش امکان تبادلات علمی و دسترسی آسانتر به اطلاعات، فراگیرتر شده است. مطالعه تطبیقی از روش خاصی پیروی نکرده و از انعطاف‌پذیری بالایی برخوردار است، لکن بعنوان یک روش کلی می‌توان گفت که موارد زیر لازم است در یک بررسی تطبیقی مورد توجه قرار گیرند:

طرح مسأله

در این قسمت باید به‌ طور دقیق مشخص نماییم که دلیل انجام بررسی تطبیقی چه بوده و دقیقا برای تحقق چه اهدافی این فرایند انجام می‌شود.

دلایل انتخاب موارد مورد مقایسه: در انجام بررسی تطبیقی وقتی دو مورد با هدف شناخت نقاط تشابه و تفاوت و تکمیل یک مورد مورد مطلعه قرار می‌گیرند دلایل انتخاب آن‌ها باید ذکر شود. به‌ طور مثال درصورتیکه استراتژی توسعه دو کشور مورد مقایسه قرار می‌گیرد باید توجه شود که دو کشور از لحاظ منابع طبیعی، منابع انسانی، زیرساخت‌ها، سطح توسعه یافتگی، ساختارهای اجتماعی و فرهنگی، شرایط منطقه‌ای، شرایط سیاسی و استراتژیک، ساختارهای قانونی و حقوقی، سطح رفاه اجتماعی، جمعیت شناسی و... تقریبا مشابه یکدیگر باشند. البته نمی‌توان گفت که دو کشوری که از لحاظ شاخص‌های فوق با هم فاصله دارند را نمی‌توان مورد مطالعه قرار داد، بلکه مطاله دو کشور با این شرایط یک نوع مطالعه مقایسه‌ای نبوده و تنها می‌تواند یک نوع الگوبرداری تلقی شود.

محدوده مورد مطالعه

شناخت نقاط تشابه و افتراق و نتیجه گیری

پس از انجام مطالعه باید نقاط تشابه و افتراق استخراج شده و به صورت زیر مورد بحث و بررسی قرار گیرد. فرض می‌کنیم مورد B با مورد A مورد مقایسه قرار گرفته است، در این صورت پس از انجام بررسی هر دو مورد، یکی از حالتهای زیر ممکن است حادث شود:

  1. به مواردی در سند A پرداخته شده که در سند B به آن توجه نکرده ایم و مغفول مانده است. بنابراین باید یا موارد مذکور اضافه شوند یا دلایل منطقی عدم ذکر آن‌ها بیان شود.
  2. در سند B به مواردی پرداخته ایم که در سند A بیان نشده است. بنابراین باید سند B را مرور کرده و پس از اطمینان از صحت موارد ذکر شده و روش استنتاج آن‌ها، موارد مذکور را به صورت برجسته‌تر و بعنوان مزیت ارائه نماییم.
  3. اگر دو مورد از لحاظ آماری مقایسه می‌شوند، حتما کمیتهایی که با کمیتهای متداول جهانی فاصله دارند ذکر شده و تحلیل این اختلاف و نقاط قوت و ضعف بیان شود.

مسائل پیش رو در انجام بررسی تطبیقی

  • تفاوت در افق زمانی
  • تفاوت دیدگاه در تعریف مبانی و مفاهیم
  • تفاوت مراجع آماری و اطلاعاتی
  • تفاوت چشم‌اندازها و اهداف اصلی

فواید انجام بررسی تطبیقی

با بررسی تطبیقی می‌توان درک مخاطبان از یک محتوا را افزایش داده و همچنین نسبت به کامل بودن آن اطمینان بیشتری داشت. بنابراین دو کارکرد برای بررسی تطبیقی می‌توان برشمرد:

  • درک بهتر مخاطبان: هر مخاطب ممکن است ذهن خود را با یک منشا یا دیدگاه تطبیق داده باشد و از آن منظر بتواند به درک کاملی از موضوع برسد. بنابراین بررسی تطبیقی کمک می‌کند، مخاطبان بتوانند نگاشتی از موضوع در ذهن خود ایجاد نموده و موضوع را بهتر درک نمایند.
  • تکمیل برنامه: توجه به موضوع از جهات گوناگون و توجه به موضوعاتی که در متون دیگر به آن توجه شده، امکان به از قلم افتادن موارد مهم را کاهش می‌دهد. البته بخشی از این کار باید قبل از تدوین برنامه صورت گیرد که به نوعی همان فعالیت مرور ادبیات به‌ شمار می‌رود.

روش پژوهش